Gradski muzej Sombor

„Kutija sećanja” u Sarajevu

Izložba Gradskog muzeja Sombor „Kutija sećanja” otvorena je u Historijskom muzeju BiH u Sarajevu 25. aprila 2017. godine, u okviru zvaničnog programa regionalnog seminara o holokaustu za nastavnike istorije iz Bosne i Hercegovine, Srbije, Hrvatske i Makedonije, koji Historijski muzej organizuje u partnerstvu sa Shoah memorijalom iz Pariza.

Otvaranje izložbe

Izložbu je otvorila Mihal Livija Tulpan iz Izraela, a o holokaustu nad Jevrejima u Drugom svetskom ratu podsetili su i direktorica Historijskog muzeja BiH Elma Hašimbegović, savetnik za kulturu i religiju Židovske zajednice u BiH Eli Tauber i direktor Gradskog muzeja Sombor Branimir Mašulović.

Otvaranje izložbe

Ovom događaju prisustvovali su dogradonačelnik grada Sarajeva i prvak opere Narodnog pozorišta u Sarajevu Ivica Šarić i predsednik Skupštine grada Sombora dr Zoran Parčetić.

Izložba je nastala u saradnji Historijskog muzeja BiH i Gradskog muzeja Sombor, čime je otpočela zvanična saradnja između ove dve institucije.

Otvorena izložba „Martin Luter, reformacija i nјene posledice”

Ambasada Savezne Republike Nemačke u Srbiji, Grad Sombor i Udruženje Nemaca „Gerhard” organizovali su izložbu posvećenu obeležavanju 500 godina reformacije u Nemačkoj. Izložba pod nazivom „Martin Luter, reformacija i njene posledice”, postavljena je u Gradskom muzeju, a ambasador Savezne Republike Nemačke u Srbiji, Nј.E. Aksel Ditman (Axel Dittmann), izložbu je otvorio 25. aprila 2017. godine. Tom prilikom ambasador Nemačke obišao je stalnu postavku Gradskog muzeja Sombor.

Otvaranje izložbe

Obraćajući se Nј.E. ambasadoru Ditmanu i prisutnima gradonačelnica Sombora Dušanka Golubović je izrazila zadovoljstvo što je Sombor prvi grad u Srbiji u kojem je organizovana ovakva izložba.

„Izuzetna mi je čast i zadovoljstvo što je u Somboru priređena izložba posvećena Martinu Luteru, reformaciji, i njegovom ukupnom stvaralačkom doprinosu kako za zemlju u kojoj je živeo i stvarao, tako i generalno za razvoj društva”, kazala je Golubović i zahvalila se ambasadoru Ditmanu i UN „Gerhard” koji su doprineli realizaciji izložbe.

Obraćajući se prisutnima ambasador Ditman se zahvalio na povodu dolaska u Sombor.

„Martin Luter i posledice reformacije” je naslov izložbe kojom obeležavamo 500 godina reformacije. Pre 500 godina Martin Luter je zakucao svojih 95 teza na vrata dvorske crkve u Vitenbergu. Istorijski nije dokazano da je upravo Luter zakucao ove teze na vrata, o tome se istoričari još spore, ali svakako je to bio događaj od epohalne važnosti. Značenje Martina Lutera za nas je ogromno, on je otac reformacije. Ukazao je na sve ono što nije u redu u izvršavanju vere i veroispovesti, a prevodom Biblije ostavio je svoj trag u razvoju nemačkog jezika i približio religiju narodu.

Njegov čin je za posledicu imao velike konflikte, ali ono što je važno jeste da se u međuvremenu, kroz istoriju, kroz vekove, razvila verska tolerancija između katolicizma i protestantizma i što sada imamo ekumenski pristup. Verska tolerancija jeste nešto što je obeležje Srbije”, rekao je ambasador Ditman i zahvalio se gradonačelnici i UN „Gerhard” na organizaciji izložbe istakavši da je UN „Gerhard” centar kulturne baštine Podunaskih Švaba.

Detalj sa izložbe

Kao domaćin, ispred Gradskog muzeja, obratio se Čedomir Janičić, viši kustos istoričar umetnosti, koji je podsetio na izložbe koje su organizovane prethodnih godina, takođe u saradnji sa Ambasadom SR Nemačke i UN „Gerhard”.

Između ostalog, Janičić je govorio o posledicama reformacije u oblasti kulture.

„Luterov prevod Biblije je implicirao nastanak nemačkog književnog jezika, a ovo je preko moćne književnosti, poezije, filozofije i naučnih dostignuća uticalo na sve pravce modernog mišlјenja”, kazao je Janičić.

Otvaranju izložbe su prisustvovali i saradnici gradonačelnice za oblast kulture, Nemanja Sarač, član Gradskog veća i pomoćnik Branislav Svorcan, kao i članovi UN „Gerhard” Sombor.

Izložba „Martin Luter, reformacija i njene posledice” biće otvorena do 10. maja 2017. godine.

Na otvaranju izložbe najavljeno je i prikazivanje dokumentarnog filma o životu Martina Lutera. Film će biti prikazan 28. aprila u 18 časova, u prostorijama Udruženja Nemaca „Gerhard” u Somboru.

Izložba povodom 500 godina reformacije

Ovim Vas pozivamo u utorak, 25. aprila 2017. godine u 18 časova u Gradski muzej Sombor, na otvaranje izložbe „Martin Luter, reformacija i njene posledice”.

pozivnica

Izložbu Ambasade SR Nemačke će u Somboru otvoriti Njegova ekselencija ambasador SR Nemačke Aksel Ditman sa gradonačelnicom Sombora Dušankom Golubović.

Izložba je nastala povodom obeležavanja 500. jubileja reformacije u Nemačkoj. Martin Luter je nemački teološki i verski reformator, začetnik protestantske reformacije, koji je 31. oktobra 1517. prikucao svojih 95 teza na vrata dvorske crkve u Vitenbergu. Svojim tezama on kritikuje dotadašnju praksu opraštanja grehova vernika za novac. Taj datum se smatra početkom reformacije, a u Nemačkoj se ove godine obeležava njen 500. jubilej. Samo ove godine, u Nemačkoj će 31. oktobar biti neradan dan.

Izložba slika ruskih autora

Povodom „Dana ruske kulture”, u sredu, 12. aprila 2017. u 13 sati u Gradskom muzeju Sombor, biće otvorena izložba ruskih autora Valerija Aleksandroviča Ledneva i Alene Aleksandrovne Vasiljeve.

Letak izložbe

„Slobodan i kraljevski grad” u Čonoplji

U holu Osnovne škole „Miroslav Antić” u Čonoplji otvorena je u sredu, 5. aprila 2017. godine, izložba „Slobodan i kraljevski grad Sombor 1749”. Izložbu su postavile i predstavile viši kustos Milka Ljuboja i Nevena Živadinović Kusonić iz Gradskog muzeja Sombor.

Otvaranje izložbe

Povelja slobodnog kraljevskoga grada Sombora

Povodom Dana grada, u petak, 17. februara, sa početkom u 11 sati, priređuje se otvaranje izložbe „Povelja slobodnog kraljevskoga grada Sombora”, u izložbenim prostorijama u prizemlju Muzeja.

Plakat

Somborska Povelja — jedina sačuvana povelja slobodnog kraljevskog grada na našim prostorima. Čuva se u Istorijskom arhivu Sombor. Carica Marija Terezija 21. marta 1747. godine odlučuje da Somboru dodeli status slobodnog kraljevskog grada, uz uslov da grad uplati carskoj blagajni „naknadu” od 150.000 rajnskih forinti. Carica potpisuje 17. februara 1749. godine Povelju slobodnog kraljevskog grada Sombora, a prva gradska uprava — Magistrat slobodnog kraljevskog grada, izabrana je 25. aprila na osnovu Alternative iz 1748. godine.

Izložba je otvorena do 18. marta.

Ptice Sejšela, Islanda i Šri Lanke

Izložba fotografija autora Vuka Labana naziva „Ptice Sejšela, Islanda i Šri Lanke” otvara se u sredu, 1. februara, u 18 sati, u izložbenim prostorijama u prizemlju Gradskog muzeja. Izložba se realizuje u saradnji sa Društvom za zaštitu i proučavanje ptica Srbije.

Plakat

Vuko Laban je odrastao i zavoleo ptice u Senti, pored Tise. Prve fotografije ptica snimio je pedesetih godina prošlog veka. Opčinjenost ornitologijom, kao hobijem i planiranom životnom profesijom, nastavlja se selidbom u Beograd i kratkotrajnom saradnjom sa čuvenim ornitologom, prof. dr Matvejevim. Neposredno pre upisa na fakultet, odlučuje da ornitologija ostane hobi, a da telekomunikacije postanu profesija. Radi u Evropi, Aziji i Africi kao ekspert za satelitske telekomunikacije. Projekti na Sejšelima, Islandu i Šri Lanki i lepota i raznolikost ptica tih ostrva, inspirisale su autora u stvaranju ove izložbe.

Otvorena izložba o životu Jevreja u Somboru

U Gradskom muzeju u sredu, 2. novembra 2016. godine, otvorena je izložba „Kutija sećanja” koja kroz istoriju porodice Moše i Magde Musafija, rođene Drelih, govori o životu Jevreja u Somboru i sudbini ljudi koji su preživeli holokaust.

Izložba pokazuje porodične fotografije i predmete koji su preživeli sve pokušaje da im se zatre trag tokom Drugog svetskog rata, ali i fotografije koje govore o jevrejskoj porodici, koja je bila sasvim obična somborska familija i trudila se da takva ostane i u vreme kada je bila lišena svih ličnih i ljudskih prava tokom holokausta.

Otvaranje izložba

„Posle toliko godina, sakupljeni sa svih strana sveta, otvaramo kutiju sećanja jer ne možemo i ne smemo zaboraviti sve ono što je ostavilo neizbrisiv trag u opštem pamćenju čovečanstva, ali i našeg Sombora, nameru da jedan ceo narod, Jevreji, nestanu sa lica zemlje. Kutija porodice Moše i Magde Musafija, devojačko Drelih, čija je ćerka Mihal Tulpan među nama, samo je jedna u velikom broju onih koje čekaju da budu otvorene. Ne zbog toga da nekoga optužimo ili nekome sudimo, jer zločinci su već odavno na mračnoj strani istorije i života, već da ukažemo da se sećamo svih njih, jednako jasno kao da su tu”, rekao je direktor Gradskog muzeja Sombor Branimir Mašulović. „Naša obaveza kao Jevrejske opštine je da širimo saznanja o jevrejskim porodicama u Somboru. U ovom gradu je nekada živelo mnogo Jevreja, a sada smo ostali mi da vas podsećamo u svakom trenutku da postojimo i da se nadamo da ćete da nas prihvatite kao vama ravnopravnim, jer mi to i jesmo”, izjavila je Sandra Papo—Fišer, predsednica Jevrejske opštine Sombor.

Potomci Magde i Moše Musafije

Svečanom otvaranju izložbe prisustvovali su potomci Magde i Moše Musafije koji su stigli iz Izraela. „Znala sam da sam ćerka roditelja koji su preživeli holokaust, jer je moja majka imala istetoviran broj na ruci. Povremeno je pričala kratke priče iz logora i pokazala nam je nekoliko fotografija svoje porodice pre rata. Tek posle smrti majke 1999. godine sam shvatila da sam čitavog života nosila nedorečenu tugu moje majke, njene porodice, prijatelja i celog logora. Počela sam da zapisujem priče koje nam je pričala i sa ocem smo otvorili kutiju sa fotografijama i počeli smo da istražujemo. Tako smo upoznali i prijatelje porodice, koji su imali predivan život u Somboru. Moj otac nas je 2009. godine poveo da posetimo Sombor i pokazao nam je kuću u kojoj je živeo sa roditeljima, pokazao nam je gde je živela porodica Drelih, gde je učio, radio, gde je igrao stoni tenis. Želeo je da se zahvali somborskom pekaru i njegovoj porodici za komad hleba koji su im dali, da se zahvali celom gradu koji ga je čuvao ceo život” — ispričala je Mihal Tulpan i dodala da su njeni roditelji uvek isticali da u Somboru nisu osetili antisemitizam, sve do Drugog svetskog rata. „Čak i onda kada su ih odvodili u koncentracione logore, brojni Somborci su otvorili vrata i kapije svojih kuća, pokazujući da su Jevreji dobrodošli”, prenela je Mihal Tulpan sećanje svoga oca.

„Ove fotografije pokazuju veliku vitalnost jedne zajednice koja je živela u ovom gradu, koji je toliko specifičan. Govore o tome kako se živelo normalno, da je čak i u najstrašnijim vremenima postojala želja da se pronađe način da se živi normalno. Istorija jedne porodice je uvek posebna, ali ona je i paradigma. Govori o životu i ljudima, čiji najveći broj nije preživeo rat. S druge strane, govori o onima koji su imali sreće da prežive sve muke i patnje i da nastave da nose u sebi i ono što je bilo vezano za ovaj grad i to im je bila neka vrsta cigle kojom su gradili svoj novi život i domovinu, ne zaboravljajući ni kada odakle su došli” — rekao je prof. dr Milan Ristović, otvarajući izložbu „Kutija sećanja” u Gradskom muzeju.

Kutija sećanja

Otvaranje izložbe „Kutija sećanja” o životu jevrejske porodice Drelih iz Sombora održava se 2. novembra u 17 sati. Izložbu u organizaciji Gradskog muzeja u saradnji sa Jevrejskom opštinom Sombor otvara prof. dr Milan Ristović.

Pozivnica

Pre šest godina u Ministarstvo kulture Republike Srbije stigao je dopis Državnog muzeja Aušvic–Birkenau iz Polјske sa jednim pitanjem — kako rešiti problem jugoslovenskog izložbenog prostora na prvom spratu Bloka 17, koji je zatvoren 2009. godine. Zvaničnici muzeja su se obratili Beogradu, kao sedištu Muzeja istorije Jugoslavije, pravnog naslednika Muzeja revolucije naroda i narodnosti Jugoslavije, koji je 1988. godine preuredio jugoslovensku izložbu u Osvjenćimu. Odgovor, međutim, nije mogao da donese Beograd, već svih šest država naslednica Jugoslavije.

U kontaktima zvaničnih predstavnika Bosne i Hercegovine, Makedonije, Slovenije, Srbije, Hrvatske i Crne Gore, odlučeno je da se prostor, koji je od 1963. do 2009. godine pripadao Jugoslaviji, preuredi u skladu sa savremenim političkim realnostima i uz poštovanje istorijskog konteksta.

Precizno definisana politika muzeja zahtevala je da u fokusu svih izložbenih narativa budu žrtve logora. U skladu sa njom, predstavnici nekadašnjih jugoslovenskih republika, sada šest nezavisnih država, jednoglasno su doneli odluku da realizuju zajedničku izložbu. Saglasili su se da u muzeju u kome su, pored stalne izložbene postavke, predstavljene i nacionalne izložbe (Roma, Poljske, Češke, Slovačke, Rusije, Francuske, Mađarske, Izraela, Belgije, Holandije, Austrije) realizuju prvu internacionalnu izložbu. Isprepletanost života i sudbina zatočenika, koji su u zloglasni koncentracioni i logor smrti odvedeni sa prostora Jugoslavije, ili kao Jugosloveni iz drugih delova Evrope, onemogućila je definisanje principa po kome bi žrtve bile podeljene u kontekstu današnjih političkih granica.

Pored nadležnih ministarstava, rad na pripremi nove izložbe su podržali i Uneskova kancelarija u Veneciji, Memorijal de la Šoa (Francuska), Topografija terora (Nemačka), Memorijalni muzej Holokausta (Sjedinjene Američke Države), kao i predstavnici Državnog muzeja Aušvic–Birkenau (Poljska) i Nacionalnog fonda za žrtve nacionalsocijalizma (Austrija) kao posmatrači.

Tako je započeo proces prikupljanja materijala, sređivanja dokumentacije i arhivske građe, sistematizovanja literature, beleženja svedočanstava preživelih i izrade preciznog popisa imena onih koji su u logor odvedeni sa prostora Jugoslavije u periodu 1941. do 1944. godine. Odlučeno je da se tragedija zatočenika logora ne izrazi kroz brojke, već da se žrtve personalizuju kroz sačuvanu dokumentaciju, predmete, fotografije i filmske snimke, te da se na taj način približe savremenim generacijama.

Prikupljanje materijala je predstavljalo zahtevan proces. Posle sedam decenija nije sačuvano mnogo toga što bi svedočilo o životu ljudi koji su ubijeni u gasnim komorama i čiji su posmrtni ostaci spaljivani u krematorijumima nacističkih logora širom Evrope.

Porodica Drelih 1940. godine

Veliku pomoć tokom rada na pripremi materijala članovima Radne grupe Ministarstva kulture Republike Srbije za preuređenje Bloka 17 pružili su Savez jevrejskih opština Srbije i Jevrejski istorijski muzej. Zahvaljujući njihovoj podršci i angažovanosti, članovi Radne grupe uspeli su da kontaktiraju mali broj preživelih logoraša Aušvica, ali i veliki broj njihovih potomaka i prijatelja. Među njima i Đorđa Konfortija iz Montreala. On je istraživačima, između ostalog, sugerisao da uspostave kontakt sa Mihal Tulpan iz Tel Aviva, kćerkom Magde Drelih i Moše Musafije koji su preživeli užase Aušvica i u Izraelu izgradili svoj novi život nakon Drugog svetskog rata. Mihal Tulpan je sačuvala bogatu porodičnu zaostavštinu u kojoj se našao veliki broj fotografija, dokumenata, pa čak i nekoliko važnih predmeta koji su svedočili o životima ljudi koji su potpuno nedužni ubijani samo zbog svog porekla i pripadnosti jevrejskom narodu tokom Drugog svetskog rata. Upravo je materijal koji je ona ustupila postao jedan od osnova buduće izložbe u Državnom muzeju Aušvic–Birkenau.

Životi njenih roditelja Magde i Moše vezani su za Sombor. Najveći deo njihovih fotografija nastao je u Somboru pre, tokom i neposredno nakon završetka Drugog svetskog rata. Na njima su pored članova porodice zabeleženi i ovekovečeni i mnogi Somborci. Brojne grupne fotografije, kao i portreti izuzetne ekspresivnosti, dočaravaju davno prošla vremena, kojih se malo ko još uvek seća.

Stoga je i izložba „Kutija sećanja” koju priređuje Gradski muzej Sombor način da se kroz fotografije jedne obične, a u isto vreme i potpuno posebne somborske porodice progovori o XX veku na ovim prostorima i o Holokaustu. Da se ne zaboravi.

Sa otvaranja izložbe „Legat porodice Vuić”

Izložba „Legat porodice Vuić” otvorena je u četvrtak, 29. septembra, u 18 sati, u izložbenim prostorijama u prizemlju Gradskog muzeja.

Otvaranje izložbe

„Dve su reči koje karakterišu legat. Jedna je poverenje, druga je hrabrost. Poverenje da se nekome u ovom slučaju, Gradskom muzeju Sombor, pokloni na trajno čuvanje i staranje deo života ličnog, porodičnog, građanskog, svakolikog. Poverenje nije nešto što dolazi na mah, ad hok ili spontano, to je dugi niz godina preispitivanja merenja i za i protiv, dok se u jednom trenutku ne donese pozitivna odluka. Hrabrost je ustupiti deo nečeg ličnog, nečeg što se decenijama mukotrpno sticalo, od materijalnih dobara do statusa u društvu, od obične špenadle do doktorske diplome, od lepeze do kućnog srebra, sve ono što u sebi i iza sebe nosi odlike ličnog samo njemu pripadajućem, osobnom.

I kada ova dva pojma ili reči dostignu rekli bi smo jezikom nauke ‚kritičnu masu’, pretvaraju se u najlepšu osobinu koju čovek nosi u sebi — darivanje.

Tako treba gledati i na legat porodice Todorov, ali i svih onih legata koje baštini Gradski muzej.

Zbog toga hvala porodici Todorov na poverenju u Gradski muzej Sombor i na hrabrosti da deo svoje bogate porodične tradicije i življenja putem legata zaveštaju upravo ovoj instituciji Gradskom muzeju Sombor, a onda i gradu Somboru.” — rekao je Branimir Mašulović, direktor Gradskog muzeja, na otvaranju izložbe.